Krakau dag 2: Schindlers fabriek en Kazimierz

Posted by on 4 april 2022

Vandaag stond de fabriek van Schindler op het programma, gevolgd door een wandeling door de oud-Joodse wijk Kazimierz. In deze wijk wonen nu overigens vrijwel geen Joden meer. Het merendeel heeft de oorlog niet overleefd en een groot deel van de overlevenden is verhuisd naar Israel.

Dag 2 begon al vroeg, om 7 uur waren de eerste geluiden hoorbaar in het appartement, en om 8 uur waren dat al minimaal drie stemmen dus besloot ik er ook maar uit te gaan. Jaim had al ontbijt gehaald, met verse onbekende broodjes en een compact gewoon brood. Eitjes waren ook gekookt, dus uiteindelijk hadden we een prima ontbijtje voor we op pad gingen richting het zuidelijke deel van de stad.

Krakow Nieuwe Joodse begraafplaats
De oude Joodse begraafplaats in Kazimierz, Krakau

Naar Kazimierz

Langs de Barbakan liepen we door de planty, het park dat de gehele oude stad omringt. We hebben het opera-gebouw nog even gezien, en speciaal voor Zoë een foto gemaakt van een beeld van een paard met drie poten. Daarna zijn we richting de Joodse wijk gelopen. Hier wilden we een wandeltour door heen gaan doen, maar pas nadat we bij de emaille fabriek van Schindler geweest waren want daarvoor hadden we kaartjes om 11:10 uur. Via de grote straat Starowislna zijn we naar de rivier gelopen. Bij het begin van de oude Joodse wijk Kazimierz zijn we afgeslagen om alvast een bezoek te brengen aan de nieuwe Joodse begraafplaats aan de andere kant van het spoor.

Nieuw is in het geval van de nieuwe Joodse begraafplaats relatief, want vanaf 1800 was deze begraafplaats al in gebruik en een deel van de stenen is dus ook al onleesbaar of flink overwoekerd door klimop. Tijdens de Duitse bezetting is de begraafplaats daarnaast gebruikt als schietbaan en hebben ze een flink aantal grafzerken verwijderd en gebruikt als bestrating. Na de oorlog zijn deze kapotte grafzerken in een soort muur gemetseld op de begraafplaats. Het is door de begroeiing een mooie begraafplaats om te zien, al doen de nieuwe marmeren zerken wel afbreuk aan het sfeertje. De nieuwe begraafplaats is overigens nog steeds in gebruik als begraafplaats, al is het wel even zoeken naar een plekje denk ik, zo vol ligt het.

Na de korte onderbreking zijn we de rivier overgestoken en uitgekomen bij een groot plein met allemaal lege stoelen. Dit plein, Plac Bohaterów Getta was het centrale plein in het Joodse ghetto in Krakau tijdens de tweede wereldoorlog. De lege stoelen staan symbool voor alle huisraad die is blijven staan tijdens de liquidatie van het ghetto. Dit sloot gelijk goed aan bij onze volgende stop, de emaillewarenfabriek van Oskar Schindler.

De emaillewaren fabriek van Oskar Schindler

We kwamen een half uur te vroeg aan bij dit museum, maar het was gelukkig niet zo druk dus we konden eerder naar binnen, nadat we onze spullen hadden opgeborgen in kluisjes. Het museum is vernoemd naar Oskar Schindler van de bekende lijst, en het is in het oude pand van de fabriek, maar daarbij houdt het wel op. Van de oude fabrieksvloer is niets meer over omdat de fabriek al aan het eind van de oorlog geheel ontmanteld en verhuisd is. De rest is totaal onherkenbaar omdat er een museum in gemaakt is met allerlei kleine ruimtes. Een museum dat gaat over Krakow in de 2e wereldoorlog. Zo begint het bij de plotselinge Duitse inval van Polen op 1 september 1939 en zie je dat zodra de stad ingenomen was er al direct door de Duitsers allerlei regels en beperkingen werden ingesteld. Er werd een propaganda-oorlog gestart en al snel moesten de joden naar een bepaalde wijk verhuizen, waar toen plotseling een muur omheen werd gemetseld. Verder gaat het over Plaszow, het concentratiekamp in Krakow.

In één kleine ruimte kun je iets lezen over Schindler en in een andere ruimte staat zijn oude bureau en dat is het wel. Geen aanrader dus voor iedereen die meer wil weten over Schindler, wel een aanrader voor iedereen die meer wil weten over Krakau in de tweede wereldoorlog en het leven in het ghetto van Krakau. Het museum is wel erg mooi vormgegeven en ik vond het zeker de moeite waard. Mijn reisgenoten hadden hier deels een andere mening over. Wel jammer waren de nauwe gangen overal en de Franse schoolklassen die de boel steeds blokkeerden terwijl ze naar een uitgebreid verhaal van een gids moesten luisteren. En dan hadden we nog de mazzel dat er momenteel nog vrij weinig schoolreizen zijn.

Aan het eind van het museum kwam je, uiteraard, weer bij de giftshop. Hier zaten Jaim, Tries en Jeroen al wat te drinken toen ik aankwam. Een minuut of vijf later kwamen ook mijn ouders aan, die hadden blijkbaar ergens anders op mij zitten wachten. Tijd om naar buiten te gaan, op zoek naar een goede plek om te lunchen. Naast het plein met de stoelen zat een op het oog redelijk authentiek tentje, dus na overleg daar naar binnen, maar daar hadden ze geen plek voor zes. Dan maar doorlopen terug richting de Joodse buurt en kijken wat we onderweg tegen zouden komen. Pas bij de Joodse buurt vonden we weer een restaurant, Rubenstein, met een prima 3 gangen lunchmenu voor 40 zloty (nog geen €10). Ze verwachtte alleen een grote groep, dus we moesten binnen een uur weer weg zijn, maar dat was prima. Heel lang blijven zitten hadden we toch geen zin in. We kregen uiteindelijk een erg goed Pools diner met Rosół (kippensoep) of żurek (zure roggesoep) vooraf, een soort aardappeltaart met paddenstoelensaus als hoofdgerecht (of vis, of een stoofpotje, of een salade met kaas) en als toetje een verse creme brulee (of merengue). Het eten was uitstekend en spotgoedkoop gezien de kwaliteit. Uiteindelijk waren we ruim binnen het uur klaar en konden we vertrekken voor onze wandeling door Kazimierz.

Zurek
Zurek, de typisch Poolse zure roggesoep

Wandeling door de Joodse wijk Kazimierz

Kazimierz was vroeger een aparte stad waar (vooral)de Joden uit Krakau woonden vanaf de 15e eeuw. Later is dit door de groei van Krakau bij de stad getrokken. Sinds de 2e wereldoorlog wonen er vrijwel geen joden meer, en is het vooral een joodse buurt voor toeristen. Wel staat het stadsdeel vol oude synagogen en Joodse cultuurgebouwen. De route door de wijk was niet heel spannend, enigszins teleurstellend zelfs. Het eetgebouw Okrąglak, een oude slachterij op Plac Nowy was nog één van de interessantste dingen en de verschillende eettentjes die overal in het gebouw gevestigd waren roken heerlijk. Maar ja, we hadden toen net gegeten helaas. En hoe verleidelijk de smaakjes ananas, banaan en aardbei ook waren, ook de weedomat, een vendingmachine vol wiet, hebben we niet gebruikt. Na nog een wandeling door een oud Joods straatje, waar blijkbaar ook wat scenes van Schindler’s List waren opgenomen, en langs nog een paar synagoges en vooral heel veel vervallen gebouwen kwamen we uit op de Szeroka, een brede laan.

Aan de Szeroka stond de oudste synagoge van de stad, de Remuh synagoge. Bij deze synagoge was ook de oude Joodse begraafplaats. Gezien de grootte en oudheid van de nieuwe Joodse begraafplaats waren we hier wel nieuwsgierig naar. De entree was 10 zloty. Het gaat wel een beetje tegen onze principes in om te betalen voor kerken, maar goed, de begraafplaats zou het wel waard zijn. De synagoge stamt uit 1557, nadat de vorige verwoest was door een brand. In 1829 is het gerestaureerd, en in 1957 gerenoveerd. Maar eigenlijk is nergens aan te zien dat het zo’n oud gebouw is, en het is ook zeker niet mooi. Het is vooral heel klein met een soort kooi in het midden lijkt het wel, die het kleine gebouw nog kleiner lijkt te maken. Kortom, we waren binnen 2 minuten weer buiten en klaar om door het poortje naar de oude Joodse begraafplaats te lopen. Deze begraafplaats was echter totaal niet wat we verwacht hadden. Geen gestapelde graven zoals in Praag, of heel veel overgroeide graven zoals op de nieuwe begraafplaats. Eigenlijk was er zelfs nog heel veel ruimte op deze begraafplaats. Stenen waren wel oud en daardoor onleesbaar. Een drietal graven had ook een soort kooi er omheen staan waar mensen briefjes in het Hebreeuws naar binnen gooiden, waardoor het eruit zag als vuilnishoop. Net als het mini altaartje er voor met grote hopen lege waxinelichtjes. Kortom, eigenlijk viel het flink tegen in vergelijking met de nieuwe begraafplaats. Kortom, niet de moeite van een bezoek waard. En eigenlijk zorgde deze begraafplaats in combinatie met de vele verpauperde gebouwen ervoor dat de wandeling door de Joodse buurt tegen viel.

Naar het station

Dan maar verder lopen. We hadden bij het appartement nagevraagd of we later uit konden checken aangezien onze vlucht pas laat vertrok. Dit was niet mogelijk, maar we zouden op het station onze bagage kunnen stallen. Dat wilden we even controleren, en dan kon Jaim ook gelijk zien vanaf waar de bus naar Auschwitz zou vertrekken, want dat wilde ze wel heel graag vooraf al weten ondanks dat ik de bustijden en het platform de avond ervoor al opgezocht had. De bagagelockers waren zo gevonden, en ook bij het busstation waren we zo. Jaim en Tries gingen even bij het loket informeren, en kwamen vervolgens in plaats van met informatie over waar het busplatform was terug met kaartjes voor een bus eerder dan ik gezegd had (en die tickets konden we ook online kopen), waardoor we 1,5 uur te vroeg aan zouden komen. Er ging ongeveer één bus per uur en met de bus daarna zouden we nog ruim op tijd aankomen. En uiteindelijk wisten we nog niet waar het platform precies was, maar heeft mijn vader even boven gekeken en gezien dat het daar daadwerkelijk was. Na wat discussie gingen Jaim en Tries toch de buskaartjes nog even proberen om te ruilen en gingen mijn moeder en ik alvast naar de grote Carrefour in het winkelcentrum.

In deze grote Carrefour hebben we eten voor de komende dagen ingeslagen. Vooral fruit, toetjes, drinken en chips. Morgen gaan we naar Auschwitz en daar zou vrijwel niets te verkrijgen zijn volgens Jaim, dus dan maar voldoende meenemen. Ondertussen had Jaim de bustickets om kunnen ruilen gelukkig, en konden we richting het appartement lopen voor een korte pauze.

Pizza van La Terrazza
Pizza bij La Terrazza

Eten in de kelder

Na even naar huis bellen om te kijken hoe het met de zieke ging, was iedereen er weer klaar voor om richting het centrum te gaan om te eten. We zijn gaan eten bij pizzaria La Terrazza. Deze pizzaria zat aan de Rynek, het centrale plein, maar dan in een van de kelders. Hoewel, kelder is hier niet direct het goede woord. Eigenlijk is het het oude gebouw, maar nadat de stad tig keer onderwater is gelopen hebben ze besloten om de boel op te hogen en er bovenop te bouwen. De ‘kelder’ is dus eigenlijk de oude begane grond. Het lijkt in ieder geval erg veel op de kelders zoals je die langs de Utrechtse grachten ziet.

De pizza’s smaakten goed, al moest ik wel wat langer wachten omdat er maar 4 pizza’s tegelijk in de oven konden, en mijn vader pasta had. Maar het wachten was het wel waard, de pizza Prosciutto van 32 zloty smaakte goed. Eenmaal weer bovengronds was het donker geworden. We zijn met een omweg via de Floriańska gate weer de stad uit te lopen. midden op het plein, voor de lakenhal, zat een protestgroep voor Oekraïne, met een verrassend goede zangeres waar de Nederlandse boe-roepers nog een voorbeeld aan kunnen nemen. De route liep ook langs het Grunwald monument, een monument dat door de Duitsers gesloopt was in de 2e wereldoorlog omdat het over hun nederlaag bij Grunwald ging. Het laatste deel van de route hebben we op ons gevoel gelopen en dat ging wonderbaarlijk goed, zonder om te lopen zijn we bij ons appartement aangekomen. De eindscore van vandaag was 26.701 stappen.

Krakau Lakenhal 's avonds
De lakenhal van Krakau ’s avonds

Comments are closed.